PDS - Platform Democratische Scholen

Helpen door niet te helpen.

Het klink misschien raar, en we zijn in onze wijze van opvoeding heel anders gewend, maar in een Democratische school waar leerlingen verantwoordelijkheid leren nemen, helpen we door niet te helpen.

Een voorbeeld. Een groepje studenten wilde een feest organiseren. Ze hebben zich daarbij aan allerlei afspraken te houden die eerder al eens gemaakt zijn in de schoolkring. Ze weten dat ze een budget klaar moeten hebben om geld te kunnen aanvragen in de schoolkring, ze weten ook dat dit uiterlijk twee weken van te voren moet zijn ingediend, en ze weten dat als iets niet goed gedaan is, de schoolkring kan besluiten het budget niet goed te keuren. Als staflid is het soms moeilijk om je niet verantwoordelijk te gaan voelen voor het uiteindelijke doel, namelijk het houden van het feest. In het eerste jaar van onze school gebeurde dat wel, een staflid was gekozen in de feestcommissie en "leidde" de groep naar het doel, namelijk een feest. Alles klopte, het feest kwam, maar het was niet een feest met een ziel. Het gevoel werd heel duidelijk, ook voor het staflid: dit was niet het feest van de leerlingen, het klopte niet. Een jaar daarna heeft zij zich bewust afzijdig gehouden, ze gaf advies als daarom gevraagd werd, maar stuurde niet, liet het door de leerlingen zelf trekken. Het werd een geweldig feest, echt een feest om naar terug te kijken. Het klopte, het was niet meer het feest 'door de staf voor de leerlingen', nee het was het feest van de leerlingen zelf.

Soms lukt het ook niet om iets te organiseren. Er was een groep, die steeds wisselde, bezig met het repeteren voor de Musical "De Lion King". Na anderhalf jaar zijn ze gestopt met het project. In die tussentijd is er meerdere malen van 'cast' gewisseld, zijn er meerdere regisseurs geweest en heeft de groep de nodige crisessen weten te doorstaan. Het uiteindelijke doel, de uitvoering, is niet gerealiseerd. Weken, maanden achter elkaar hebben ze twee keer per week geoefend, staf en leerlingen van 5 t/m 24 jaar, allemaal door elkaar. Met evenveel inzet en concentratie. Bijna anderhalf jaar lang ...! Is dat geen doorzettingsvermogen? Is dat geen bewijs van samenwerking, van gelijkwaardigheid, van het vermogen elkaar dingen te leren? Ik kan in woorden niet neerschrijven wat dit betekent voor onze school, het is niet te bevatten, alleen te ervaren. Blijkt maar weer eens dat niet het doel ... maar het doen belangrijk is.

Ook als het erop aankomt belangrijke keuzes te maken, bijvoorbeeld over het doen van staatsexamens, proberen we de verantwoordelijkheid voor de keuze bij de student te laten. Het is soms een hele zware beslissing, vooral omdat je niet kan overzien wat er allemaal voor gedaan moet worden. Toch hebben we de ervaring dat je de trein wel op het juiste spoor mag zetten, maar de motor moet de leerling zelf aanzetten, je kan het niet duwen of trekken.

Hierbij is een vertrouwensband uitermate van belang, het vertrouwen dat een leerling altijd om raad kan komen vragen, dat je er bent als vraagbaak, als bron om informatie uit te halen, zonder dat te pushen of iets te willen van de leerling. In een volkomen gelijkwaardige relatie.