• View
• Edit
• History
• Print

Samenvatting

Samenvatting van Alle Dagen Pauze

Aanleiding voor het onderzoek was de commotie rondom nieuw leren in de media. Met name de meer radicale vormen hiervan, zoals Iederwijs, deden veel stof opwaaien. Nadere bestudering leverde het beeld dat de vormen van nieuw leren een onderwijsrevolutie van onderop vormen; ingezet door de scholen zelf en niet opgelegd door een ministerie. Oorzaken voor deze revolutie werden gevonden in onvrede bij ouders over het bestaande onderwijs, maatschappelijke veranderingen zoals de opkomst van de meritocratie en een veranderend mensbeeld. Daarnaast blijkt het te gaan om een diffuse ontwikkeling. Wat de vormen van nieuw leren echter gemeen hebben, is een ontbrekende empirische en zelfs theoretische basis die de maatschappelijke discussie kunnen verhelderen of objectiveren.

Dit boek beschrijft de zoektocht naar en de constructie van een dergelijke theoretische basis onder radicale onderwijsinnovaties. De onderzoekers namen, geïnspireerd door de oorzaken van de onderwijsrevolutie, de 'organismic-dialectical-metatheorie' als uitgangspunt bij hun zoektocht. Vanuit een aantal grote psychologische theorieën binnen deze metatheorie destilleerden zij implicaties voor onderwijs. Op grond van de evolutionary-, developmental- en humanistic psychology zouden dit zijn: spelen, gelijkwaardigheid, veiligheid en het ontbreken van een curriculum en van evaluaties. De theorieën maakten echter niet duidelijk wat de onderliggende psychologische processen zijn die ervoor zorgen dat deze implicaties daadwerkelijk zouden kunnen leiden tot leren. De onderzoekers vonden in de Self-Determination Theory dat motivatie, meer precies intrinsieke motivatie, de onderliggende processen verklaarde. Uit deze theorie blijkt verder dat 'competence', 'autonomy' en 'relatedness' cruciaal zijn voor intrinsiek gemotiveerd leren en bovendien meer welzijn opleveren.

Op basis van deze theorieën is een model geconstrueerd met cruciale factoren voor een natuurlijke groei en ontwikkeling. Onderwijs volgens dit model zou naast intrinsieke motivatie moeten leiden tot een verhoogd welzijn. Dit model is vervolgens getoetst op een radicaal vernieuwende school die aan de cruciale factoren voldoet: De Ruimte in Soest. Effecten op het leren waren niet toetsbaar door het korte bestaan van radicale onderwijsinnovaties in Nederland. Het welzijn was wel geschikt als toetsingsvariabele. Het onderzoek bestond uit literatuuronderzoek, het voorleggen van een voor dit doel opgestelde vragenlijst aan alle ouders van leerlingen op de school, het houden van interviews met begeleiders, intaker en ouders en observaties op school.

Het empirisch onderzoek toonde aan dat de ouders vinden dat het welbevinden van hun kinderen is gestegen sinds die zijn overstapt van regulier onderwijs naar De Ruimte. Onderzoekers hebben niet alleen het algemeen welbevinden voor en na de overstap vergeleken, maar ook meer objectieve welzijnsfactoren als hoofdpijn, buikpijn, allergie/eczeem, depressie, vermoeidheid en ziekte. Deze klachten bleken elk afzonderlijk significant te zijn gedaald.